Dombıra - ademce.com

Ademce
 Yazılar  Duyurular  İletişim


Dombıra

Dombıra Kazakistan, Karaçay-Çerkesya (Rusya), Tataristan (Rusya), Başkurdistan (Rusya), Özbekistan, Doğu Türkistan (Çin), Tacikistan, Afganistan başta olmak üzere kafkaslardan orta asyaya pek çok ülkede yaygın bulunan kadim telli çalgılardan dombıra, Türkiye'de klasik çalgılarından tambur yanında halk çalgılarından bağlama (saz) ile de ilişkili olsa gerek. Tezeneli çalgılardan dombıra, orta asyanın öteki telli çalgılarıyla ortak özellikler taşır. Sultanbek Aslanbekov dombıra eşliğinde seslendirdiği Dombıra adlı Türküsü ile bir baştan bir başa bütün Türk dünyasının gönlünü kazanmıştır. Cengiz Han Filminde Moğollar arasındaki bir savaşı anlatan görüntülerle Dombıra müziğinin birleşimin etkileyiciliği konusunda takdir sizin. Aşağıdaki Youtube klibindeki savaş görüntülerinin küçük yaştakilerce izlemesinin sakıncalı olabileceğini göz önünde bulundurmanız yerinde olacaktır.

Youtube klibindeki altyazılarda Türkü sözlerinin Nogaycaları ile Türkçe karşılıkları da verilmiş. Türkü sözleri ile Türkçe karşılıkları küçük değişikliklerle alıntılanmıştır. Altyazıda verilen karşılıklarla yaptığımız değişiklikler karşılaştırıldığında "kelgende" için "gelende" yerine "gelince"; "tüsgende" için "düşende" yerine "düşünce" sözcüğünü seçtiğimiz görülecektir. Altyazıdaki biçimler Azeri Türkçesi için uygun olsa da Türkiye Türkçesi için anlaşılır olmakla birlikte güncel değildir. Burada yapılan seçimde Türkiye Türkçesine uygunluk göz önünde bulundurulmuştur. Altyazıdaki aktarımda seçilen sözcüklerde yapılan değişikliklerin geri kalanında Nogaycadaki biçimlerin Türkiye Türkçesindeki karşılıklarında özdeşlerinin kullanılmasının daha yerinde olacağı düşüncesi etkili olmuştur. "Yüreklerge ses berip" dizesini "yürekleri titreyerek" diye değil "yüreklere ses verip" biçiminde aktarmanın daha doğru olacağı düşünülmüştür. Altyazıda Nogayca "köz yasyı kızganmazlar" dizesini "köz yastı kızganmazlar" biçiminde işittiğimiz için işittiğimiz gibi yazmayı yeğledik. Ayrıca bu dizenin Türkçesi için "göz yaşını esirgemezler" yerine "göz yaşını kıskanmazlar" biçiminin daha doğru bir aktarım olacağı düşünülmüştür. "Nogaydın kaygı sansız kününde" dizesinin aktarımı, "Nogayların derdi sayısız günlerde" yerine "Nogayın kaygısı sayısız günlerde" biçiminde değiştirilmiştir. Bahadırların gözüne uyku girmediğinin anlatıldığı "batirler yuklamagan kününde" dizesindeki "batirler" için "yiğitler" yerine "bahadırlar" sözcüğü uygun bulunurken; "yuklamagan" sözcüğünün Türkiye Türkçedeki biçimi olan "uyuklamadığı" sözcüğünün değil altyazıda olduğu gibi "uyumadığı" sözcüğünün seçilmesinin doğru olduğu düşünülerek olduğu gibi alınmıştır.

Kazakça gibi Nogaycada da Kıpçak dil özellikleri gereği Türkiye Türkçesindeki "ş" sesinin "s"; "ç" sesinin "ş"; "g" sesinin "k"; "+a" yönelme ekinin "+ga" olduğuyla ilgili örnekler gözünüzden kaçmayacaktır.

Dombıra (Nogayca)   Dombıra (Türkçe)
   
Kara kıs avulumga kelgende Kara kış köyüme gelince
Kürtüldegen kar yerge tüsgende Kütürdeyen kar yere düşünce
Dombıramdı alarman Dombıramı alırım
Yürek sazım çalarman Yürek sazımı çalarım
Kaygırgandı eş aytbam. Kaygılarımı hiç söylenmem.
   
Dombıra sazım estgen ataylar Dombıra sazımı işiten babalar
Manesine es bergen anaylar Manasına kulak veren analar
Estgenine oy berip, İşittiğine akıl verip,
Yüreklerge ses berip Yüreklere ses verip
Köz yastı kızganmaslar. Göz yaşını kıskanmazlar.
   
Hey, hey dombıra! Hey, hey dombıra!
Hey, hey dombıra! Hey, hey dombıra!
   
Nogaydın kaygı sansız kününde Nogayın kaygısı sayısız gününde
Batırlar yuklamagan kününde Bahadırların uyumadığı günlerde
Yüreklerin kötergen Yüreklerini coşturan
Sogıslarda küş bergen Savaşlarda güç veren
Köptü körgen dombıra. Görüp geçirmiş dombıra.
   
Hey, hey dombıra! Hey, hey dombıra!
Hey, hey dombıra! Hey, hey dombıra!
   
Aslanbek Sultanbekov  

Adem Yavuz
4 Mart 2014
18 Mart 2014


Kaynak
Dombıra - Vikipedi
Arslanbek Sultanbekov - Vikipedi
Dombra - Vikipediya
Домбыра - Уикипедия
Dombıra Orijinal Klip (Türkçesi) - YouTube


Yukarı^
Ana Sayfaİletişim | © 2019 ademce.com